Kaihāora pupū: ngā kai patu pupū iti e whakaora ana i te rā puta noa
E hoa, kua whakamātau koe ki te hanga hopi kāinga, ā, ka puta he taniwha pahū kāore e mutu? Rānei i tō tōnga wai mātao mai i te paipa, ka pahū ake te haurua ki ngā taha, pēnei he hinengaro motuhake tōna? He tino huna te pahū – he ngahau i te kaukau pahū, engari he moemoeā kino i ngā wheketere me ngā kīhini, nā te mea ka piri, ka aukati i ngā mahi. Koinei te wā ka puta mai ngā kaiwhakakore pūpū. Ko ēnei matū whaihua, e kīia ana i ētahi wā ko ngā ārai pūpū, he kaiwhakakore pūpū. Ka kuhu mai rātou, ka pakaru i ngā pūpū, kia maeneene ngā wai, kia kore he raruraru. Mēnā kua pātai koe me pēhea e pupū tonu ai tō wai horoi manakohia kia kore e pahū, me te aha e kore ai e rite te peita ki te kirīmi patua, me mihi ki ēnei toa kāore i rongonui. Me kōrero tātou mō te aha ēnei, me pēhea rātou e mahi ai, ā, he aha i kitea ai rātou i ngā wāhi katoa.
Āe rā, he aha te take o te kaiwhakakore pahū? Whakaarohia tēnei: ka puta te pahū ina patua te hau, te hauhā rānei ki roto i te wai, ā, mā ngā pūmua mata (ērā ngota hopi) e whakakaha ana i ngā pahū kia mau tonu. Ko te mahi a te kaiwhakakore pahū he whakangaro i taua pumau. Ka taea e ia te whakaiti i te kaha ā-mata o te wai – te kiri huna o ngā wai – rānei mā te whakatō rua ki ngā pakitara pahū kia pakaru. Ka maumahara au i taku whakamātau ki te hanga hopi horoi ā-ringa i tētahi wā, ā, kāore he kaiwhakakore pahū, he rite ki tētahi puia pūtaiao i hē. Ko te nuinga o ngā kaiwhakakore pahū he wāhanga e kore e hono ki te wai, pērā i ngā hinu, i ngā ngota rānei, ka rere ki runga, ka horapa, ā, ka akiaki i ngā pahū kia hono, kia pahū. Ehara i te pūtaiao matatini, engari he mātau – pērā i te kore e hono o te hinu me te wai, engari i konei ka whakamahia mō te pai.
He whare kararehe katoa ēnei kaiwhakahaere, i hangaia mō ngā raruraru rerekē. Me titiro ki te kaiwhakakore pūkahukahu silikoni – ko rātou ngā toa pakari, i hangaia mai i ngā mea pērā i te polydimethylsiloxane (whakamātau ki te kī i tērā i muri i ētahi pia). He tino kaha rātou ki te whakahaere wera, nō reira ka kitea rātou i ngā whare whakawāwā hinu, i ngā ipu tunu hoki e tino wera ana. Kāore hoki he paitini, nō reira he pai mō ngā kai me ngā rongoā. Heoi anō, kei reira ngā mea i hangaia i runga i te hinu, nā ngā hinu kohuke, hinu otaota rānei, ā, kua tāpirihia he parai – he iti te utu, he pai hoki mō ngā peita, ngā wai tā, ngā whakapiri rānei. Mēnā kei te whai i te ara kākāriki koe, ka whakamahi ngā kai whakakore pahū i runga i te wai i ngā waikawa ngako, i ngā waipiro rānei, he tino pai hei whakapai i ngā wai para kia kore ai e tāpiri atu he para ki te ao. Ā, mō ngā mahi taumaha, pērā i ngā wheketere pepa e tino kaha ana te pūpū, ka uru mai ngā kai whakakore pūpū hangai ki ngā pūmua, he kaha ake ā rātou pūngao. He kōwhiringa hē? Ka piki ake pea te nui o te pūpū, ka waiho rānei he toenga pīwari. Ko te mea nui, me hāngai te kai whakakore pūpū ki te āhua o te pūpū.
Ka puta ake ēnei mea i ngā wāhi kāore koe e whakaaro. I te ao kai, kei roto i ō inu pahū hei aukati i ngā raina whakakī kia kore e huri hei paruparu – whakaarohia ngā pae kawe e kapi ana i te pahū kōla. Ka huna hoki e ngā kai tunu parāoa ki roto i ngā paraoa kia kore ai e puta he kohao hau rerekē e whakararu ana i te parāoa kia pakaru. Ka whakamahia ēnei e te hunga rongoā i roto i ngā wai rongo mō te kōhā, i ngā kirīmi rānei, kia kore ai e puea ngā pūhui, kia kore ai e pokanoa tētahi paru ki te inenga. I ngā tipu whakawāwā wai paru, ka whakamahia ngā matū aukati puehu hei whakaiti i ngā puehu nō ngā hopi horoi kākahu me ngā para kai, kia kore ai e kapi te wai, kia kore ai e rere ki waho, kia kore ai e mate ngā ika i te awa. Ngā pae hinu? Ka whati i ngā emilseni pahū kia wehe motuhake te hinu mata. Ahakoa i te hanga kākahu, i te hanga pepa rānei, ka pupuri i ngā mīhini kia rere tonu, kāore he aukatinga pahū e whakaroa ana i ngā mahi. I toro au ki tētahi whare pia i tētahi wā, ā, i tino whakapono te kaiārahi ki ngā kai whakakore pahū – i mea ia, mehemea kāore ēnei, ka ngaro he tini pia nā te nui o te rere ki waho i ia huringa mahi. He whakamīharo te āhua e āwhina ana tētahi mea iti kia ora tonu ngā mahi nunui.
Āe mārika, ehara rātou i te tino pai. Ki te nui rawa atu, ka taea e ētahi kai whakakore pūpū te pokanoa i tō hua – tērā pea ka waiho he toenga kirīmini hei whakararu i te reka o te kai, hei whakangaro rānei i te kanapa o te peita. Ehara i ngā momo hinu i te mea hoa ki te taiao i ngā wā katoa; ka roa rātou e noho ana i roto i te wai i muri tonu i tō rātou tukunga. Ko ngā ture a te FDA me te EPA e whakahaere ana i a rātou, nō reira ka whakamātautau nui ngā kamupene kia ū ki te ture. He tino kōwhiri rātou; ko te mea e whakangaro ana i te pūpū i roto i te hupa wera, tērā pea kāore e whai hua i roto i te glū makariri. Hei kimi i te otinga, me whakamātau, ā, ehara i te mea iti te utu. Engari, he aha ngā painga? Ka whakapiki i te whaihua, ka whakaiti i te para, ā, ka whakapiki i te kounga o ngā mea. Kāore he kaiwhakakore pūpū i roto i te hanga hopi horoi? Ka rite tō mīhini horoi ki tētahi pāti rēve. Kei te pupuhi hoki te mākete – he piriona ngā hoko, otirā i ngā wāhi e tipu ana pērā i Ahia, me ngā putanga nano hou he iti ake, he atamai ake, ā, tērā pea he iti ake te kino.
I te mutunga o te rā, ko ngā kai whakakore pūpū ērā kai whakatika huna e whakaiti ana i ngā pūpū i tō tātou ao i ngā huarahi kino. Ā tērā wā ka tino tika te pūpū o tō latte, ka maeneene rānei te peita o tō pakitara, tukuna he mihi ki a rātou. Ko ngā kai whakakore pūpū he taunakitanga kei te ārai i ngā raru nui mā te whakatika i ngā raru iti. Mēnā kei te whakamātau koe i ngā wai inu kāinga, i ngā mahi toi rānei, tiki mai i runga ipurangi – engari tirohia ngā tapanga, āe? Kua oti te whakaoti i ngā raru pūpū.